وقتی دو دندان‌پزشک یک دندان را معاینه می‌کنند، ممکن است درباره «پوسیده بودن» یا «نبودن» آن هم‌نظر نباشند. برای اینکه زبان مشترکی وجود داشته باشد، سیستم‌های طبقه‌بندی استاندارد ساخته شده‌اند. یکی از شناخته‌شده‌ترین آن‌ها ICDAS است.
ICDAS مخفف چیست؟
ICDAS مخفف International Caries Detection and Assessment System یعنی «سیستم بین‌المللی تشخیص و ارزیابی پوسیدگی» است. این سیستم به جای اینکه پوسیدگی را فقط «هست» یا «نیست» ببیند، مراحل آن را از اولین تغییرات مینا تا حفره‌های گسترده توصیف می‌کند. همین نگاه مرحله‌ای کمک می‌کند ضایعات در مراحل اولیه هم دیده شوند؛ جایی که اغلب با درمان‌های پیشگیرانه و کم‌تهاجمی قابل کنترل‌اند.
کدهای ICDAS به زبان ساده
در ICDAS وضعیت هر سطح دندان با کدی از ۰ تا ۶ ثبت می‌شود:
- کد ۰ — سالم: پس از خشک کردن سطح، هیچ تغییری در شفافیت مینا دیده نمی‌شود.
- کد ۱ — اولین تغییر بصری در مینا: تغییر رنگ یا کدری که فقط پس از خشک کردن سطح با هوا دیده می‌شود.
- کد ۲ — تغییر بصری واضح در مینا: تغییری که حتی در حالت خیس هم قابل مشاهده است.
- کد ۳ — شکست موضعی مینا: از بین رفتن موضعی مینا بدون اینکه عاج دیده شود.
- کد ۴ — سایه تیره زیرین از عاج: سایه‌ای تیره که از زیر مینا نمایان است، با یا بدون شکست مینا.
- کد ۵ — حفره مشخص با عاج قابل‌مشاهده: حفره واضحی که عاج در آن دیده می‌شود.
- کد ۶ — حفره گسترده با عاج قابل‌مشاهده: حفره بزرگی که بخش قابل‌توجهی از سطح دندان را درگیر کرده است.
به‌طور کلی کدهای ۱ و ۲ مراحل اولیه، کدهای ۳ و ۴ مراحل میانی و کدهای ۵ و ۶ مراحل پیشرفته پوسیدگی را نشان می‌دهند.
چرا ICDAS مهم است؟
تشخیص زودهنگام
روش‌های سنتی اغلب پوسیدگی را زمانی ثبت می‌کردند که حفره ایجاد شده بود. ICDAS مراحل پیش از حفره را هم ثبت می‌کند و این امکان را می‌دهد که درمان‌های پیشگیرانه زودتر شروع شوند.
زبان مشترک بین پزشکان
وقتی همه با یک معیار کار کنند، مقایسه معاینه‌های مختلف، پیگیری روند یک ضایعه در طول زمان و ارجاع بیمار بسیار دقیق‌تر می‌شود.
مستندسازی و پژوهش
کدهای استاندارد، داده‌های بالینی را قابل‌تحلیل می‌کنند؛ چه برای پژوهش‌های اپیدمیولوژیک و چه برای ارزیابی کیفیت خدمات یک کلینیک.
ICDAS و هوش مصنوعی
یکی از چالش‌های ICDAS این است که ثبت دقیق آن زمان‌بر است و به تجربه نیاز دارد. اینجاست که هوش مصنوعی در دندان‌پزشکی وارد می‌شود. یک مدل بینایی ماشین که با تصاویر برچسب‌خورده بر اساس ICDAS آموزش دیده باشد، می‌تواند ضایعات مشکوک را روی تصویر علامت بزند و برای هر کدام یک کد پیشنهادی ارائه کند. پزشک سپس این پیشنهادها را بررسی و تأیید یا اصلاح می‌کند.
انوداین (رایان آذرخش رهیاب) روی راهکارهای هوش مصنوعی برای کلینیک‌های دندان‌پزشکی کار می‌کند. برای آشنایی و دریافت دمو، از طریق صفحه تماس با ما در ارتباط باشید.
جمع‌بندی
ICDAS یک زبان استاندارد برای توصیف پوسیدگی است که از اولین تغییرات مینا تا حفره‌های گسترده را پوشش می‌دهد. ترکیب این استاندارد با هوش مصنوعی، ارزیابی را سریع‌تر و یکدست‌تر می‌کند؛ به شرط آنکه همیشه به یاد داشته باشیم تصمیم نهایی با دندان‌پزشک است.